L Lan - qua cầu mỹ thuận

“Bà con xuống xe đi bộ qua bắc dùm !”.
Tiếng của lơ xe đò rao lên, hành khách tỉnh giấc ngủ gà ngủ gật bảo nhau:
“Tới bắc Mỹ Thuận rồi.”
Mọi người lục tục xuống xe, đi bộ vượt lên trước dòng xe đậu nối đuôi, nhắm chừng chiếc xe của mình còn kẹt bao lâu, liệu thời gian ăn dĩa cơm, uống ly nước, mua mấy món quà. . .
Từ hồi nào đến giờ hai chữ Mỹ Thuận đi liền với chữa bắc. Bắc Mỹ Thuận. Đến nỗi hồi mới nghe nói "cầu Mỹ Thuận” thấy lạ lạ tai.
“Bà con ơi xuống xe đi bộ qua cầu Mỹ Thuận”.
Mặc dù đó là chủ định ban đầu, là sự chuẩn bị từ lúc hai trụ cầu cao xuất hiện ở xa xa, mà khi nghe những người đồng hành rao lên, tôi vẫn không đừng xúc động. Từ nay, xe qua cầu Mỹ Thuận, chứ không còn qua bắc Mỹ Thuận nữa. Thôi nhé, những chiếc bắc sẽ dời về bến Cần Thơ, phập phồng đợi cái ngày mà sông Hậu cũng được bắc cầu, để vào viện bảo tàng ôn lại một thời bi hài kịch ngỗn ngang.
Bến bắc từ nay vắng vẻ, kể cũng buồn: không còn tiếng chào mời xoài cát Hòa Lộc, nem Lai Vung, cam Cái Bè, bánh phồng tôm Sa Đéc; không còn gã hát rong dạo cây ghi-ta phím lõm hát về mối tình anh bán chiếu; cũng không còn cơ hội để cho anh công tử miền Tây tán tỉnh cô đầm Duras. Những chiếc bắc lừ lừ trôi qua dòng sông mênh mang ấy là nơi gần như duy nhất có thể xảy ra cuộc gặp gỡ tình cờ của một người đi xe hơi có sốp-phơ riêng với một người đi xe đò chen chúc những gióng gánh, gà vịt. Qua bắc, ai cũng phải xuống xe, sang hay hèn cũng phải đi chung chuyến bắc, cùng đứng nhìn lục bình trôi man mác về phía trời nước giáp mí xa xa, khó gì câu chuyện làm quen? Cho dù lên bắc rồi, người có thể rẻ về Sa Đéc, người có thể qua Vĩnh Long, hay đi thẳng xuống Cần Thơ. Nhưng thời gian chiếc bắc nối hai bờ sông Tiền cũng đủ bắt đầu những mối tình lãng mạn.
Với chút lãng main, tôi rủ bạn bè đi chơi Bảy Núi một ngày trước ngày chính thức thông cầu, để còn qua kịp chuyến Bắc Mỹ Thuận cuối cùng, rồi hôm sau quay về Sài Gòn thì sẽ trở thành những người đầu tiên qua cầu Mỹ Thuận. Xe tới bắc, nối đuôi một dòng xe dài dằng dặc, những người bán hàng rong ùa tới chào mời ríu rít. Họ thảy đồ lên mình, dúi vào tay mình, rồi lẳng nhẳng dụ mình mua, không mua mà trả giá tới trả giá lui thì họ chửi, người trên xe hoảng hồn im thin thít. Chưa kịp thở phào khi đám bán hàng rong giãn ra thì những gã ăn xin bậm trợn tự đẩy cửa kính xe thò đầu vô xin tiền. Mọi người bấm tay nhau làm thinh. Ca cẩm một hồi, một gã ăn mày sốt ruột bảo: “Cho lẹ đi, đặng tụi tui đi phứt cho rồi”. Giọng nói và bộ dạng gã có vẻ như gã sắp giơ nạng phang bể kính xe. Đành nộp tiền mãi lộ. Rồi gài chặt cửa kính lại. Bấy giờ xuất hiện một gã hốc hác lờ đò, chẳng nói chẳng rằng, chỉ giơ ra tờ giấy xét nghiệm HIV. Gã cầm tờ giấy đi vòng quanh cái xe đóng kín, chán nản đi qua xe khác, lại chìa tấm giấy nhàu nát vào mặt hành khách, không nói không rằng. Hành khách thường qua bắc nhận xét: thằng cha đó bữa nay hiền. Bữa nào thằng chả tới cơn (ghiền ma túy) , mà xin tiền không được, thằng chả nhào vô . . . cắn. May sao, hết màn HIV thì chiếc xe đã nhích được vào khu vực mua vé chờ xuống bắc, chỗ này tương đối yên thân. Hành khách xuống xe . Đứng ở bến bắc, hầu như mọi người cùng nhìn về một hường: từ Sài Gòn xuống thì chiếc cầu mới toanh nằm bên tay trái, cách bến bắc một cây số. Bắc từ từ ra giữa sông, vẫn cảnh trí thân quen của đôi bờ xanh um vườn tược , nhưng nay giữa đôi bờ là chiếc cầu treo, trông như chiếc đòn gánh thon thả cong cong, gác trên hai thúng trái cây chín mơn mởn.
Một ông người xứ Cần Giờ đi Long Hồ thăm xui gia chép miệng: “Mới ba năm trước đưa dâu qua sông này, nghe nói sắp xây cầu, bây giờ ngó cây cầu mà thấy đã. Đâu như cây cầu Dần Xây xứ tui, có chút bẻo mà xây cả chục năm nay mới được hai đầu cầu”. Người chung quanh góp chuyện: “Ai biểu đặt tên cầu Dần Xây, thì cứ dần dần mà xây. Phải như cầu Mỹ Thuận, thì mới tốt đẹp suôn sẻ được”. Trước khi lên xe đi tiếp về núi Sam, tôi ngoái lại hẹn với cây cầu:”Ngày mai qua nhé!”
Hôm sau đi chơi núi Cấm về, những người đi chung xe quyết định ghé Cù Lao Giêng nghỉ đêm. Cầu mới làm lễ khánh thành hồi trưa, dân thành phố và dân các tỉnh miền Tây nô nức đi xem, xe cộ người ta kẹt cứng hai bên cầu, đến nỗi chị bạn sốt ruột nhảy xe đò về chiều hôm đó, phải chạy vòng ngã An Hữu, rốt cuộc đi thông cầu mà chẳng qua được cầu. Trưa ngày 22/5, đám còn lại trong bọn tôi mới về tới Mỹ Thuận.
“Bà con ơi xuống xe đi bộ qua cầu”.
Nghe giọng đùa cợt mà tự nhiên cảm xúc trào dâng đến nghẹn ngào. Cầu đã thông xe, cờ phướn của lễ khánh thành hôm qua vẫn còn phấp phới, lối đi bộ hai bên cầu tấp nập người ngược xuôi. Mấy chị trông có vẻ bạn hàng, tướng đi xấp xởi, vừa đi vừa ăn uống nói cười: Bưa nay đi bộ qua sông Tiền đặng làm lịch sử, chứ mai mốt thì cứ ngồi trên xe mà chạy một cái ét là qua cầu Mỹ Thuận thôi”. Niềm vui của những người dân đồng bằng ít có dịp nhìn thấy cái gì lớn lao hay ho hữu ích hơn kênh xáng với cầu đúc, nay được đi qua cái cầu lớn nhất miền Nam, cái cầu treo hiện đại nữa chứ, niềm vui chất phác ấy hiển hiện rõ trên những gương mặt rám nắng, làm giãn nở những vết nhăn nheo, làm tươi thắm những nụ cười hiền hòa. Mấy ông Hai Lúa, Sáu Tôm, Mười Cá đứng ngó tấm bảng ghi cây cầu này là công trình hợp tác Việt – Ú́c, gật gù: “Nước Ú́c ở đâu ta? Xứ đó có nhiều sông như xứ mình không?” Miền tây sông ngòi kênh rạch chằng chịt, xây cầu là làm chuyện giúp được bá tánh nhiều nhất, nên xây cầu đắp đường được người dân kể như chuyện làm phước, dù ai làm được, mọi người đều hoan hỉ.
Tôi cũng đi bộ qua cầu, mặc dù giò cẳng muốn rụng ra sau chuyến leo núi Cấm hôm qua. Lòng tôi đầy hân hoan, không phải vì cây cầu treo hiên đại (tôi may mắn được đi qua vài cây cầu khác cũng độc đáo lắm); lòng tôi hớn hở như trẻ thơ vì không khí thanh bình chan hòa khắp nơi, vì sự phồn thịnh hứa hẹn trong ánh mắt mọi người. Đứng trên đỉnh cầu Mỹ Thuận nhìn sông Tiền sao mà mênh mông , sao mà trù phú, vườn ruộng đôi bờ sao mà xanh biếc mượt mà. Cái bến bắc từng đóng vai trò “huyết mạch” trong thông thương Sài Gòn - đồng bằng sông Cửu Long vẫn nằm kia. Nhưng nhìn từ đây sao nó nhỏ xíu đến chạnh lòng. Những chiếc ghe hàng ngược xuôi trên sông cũng nhỏ như những chiếc lá, còn những giề lục bình thì không có vẻ như muốn trôi đi đâu. Người ta đứng trên cầu nhìn xuống dòng sông thân quen để thấy nó từ vị trí khác, rồi người ta ngước nhìn bầu trời bao la bình yên, rôì người ta cười nói với những người chưa quen biết chung quanh. Ai đó ngâm nga hát “chiếc cầu là nơi hò hẹn….,nhịp cầu nối những bời vui”. Có ở đâu người ta yêu cây cầu như ở đây?