L Lan - mẹ và con

Quyên nhớ là mình đã kẹp phong thư vào một quyển sách hay tạp chí , đã để nó ở đâu đó, có thể trên bàn ăn hay trong phòng khách. Chị đi từ nhà trên xuống nhà dưới, nhận thấy mọi thứ đều được dọn dẹp ngăn nắp, không một tờ báo hay quyển sách nào ở cái chỗ mà chúng có vẻ bị bỏ quên hay bị tiện tay vứt đó. Mẹ Quyên hỏi:

“Con kiếm cái gì?”

“Không có gì mẹ ạ.”

“Con kiếm gì thì nói mẹ kiếm cho.”

“Đã nói là không có gì cả.”

Quyên ngồi vào bàn làm việc, trên bàn mọi thứ lại được sắp xếp ngay ngắn. Quyên dằn cơn tức giận vừa trào lên. Đây không phải lần đầu, đây không phải lần thứ hai hay ba tư năm, mà là lần thứ n . Ngay từ đầu Quyên đã bảo:

“Cái gì con để ở đâu mẹ cứ để yên ở đó.”

Bà mẹ vừa áy náy vừa không hài lòng.

“Mẹ chỉ dọn dẹp cho ngăn nắp. Nhà cửa rộng chật gì cũng phải cho sạch sẽ chỉnh chu.”

Quyên tự bảo mình là không bao giờ nói lại chuyện này nữa. Chị hiểu rằng không thể nào làm cho mẹ mình, một người đàn bà ngày hai buổi quét lá tấp vô gốc mận, nấu hai bữa cơm, lau nhà hai lần và hai lần đóng mở cổng cho con gái đi và về, hiểu được cái trật tự riêng của mỗi người. Những thư từ nào phân loại theo người gởi hay yêu cầu trả lới, những giấy tờ nào xếp theo tầm quan trọng, những vật dụng nào cần để trong tầm tay, tờ báo để trên bàn ăn để tiện đọc tiếp vào bữa cơm chiều, quyển sách trên giường để dỗ giấc ngủ ban đêm.

Bà mẹ cứ canh con gái đi làm là dọn dẹp. Tất cả giấy tờ gom lại thành một xấp ngay ngắn sát cạnh bàn, tất cả thư từ thành một xấp đặt ngay ngắn đè lên trên. Chiếc điện thoại đặt đúng vào góc bàn , dây nhợ quấn buộc lại cho đỡ lòng thòng; và khi Quyên đang mệt mỏi ngã lưng trong chiếc ghế tựa, bị tiếng điện thoại ngoài tầm tay réo gọi, Quyên phải nhỗm người lên vói tay cầm chiếc ống nghe, rồi vừa nói cười dịu ngọt với khách hàng bên kia đầu dây, vừa bực tức tháo sợi dây thắt buộc ba bốn gút để kéo cái máy điện thoại lại gần chỗ ngồi.

Cái trò diễn đi diễn lại đến một hôm, sau khi cắt hợp đồng với một khách hàng qua điện thoại, Quyên dằn cái ống nghe xuống, nhưng cái máy ở ngoài tầm tay đòi hỏi chị phải chồm tới, như khi chuông điện thoại reo chị phải chồm tới nhắc máy lên. Cơn giận trào lên nghẹn họng. Quyên quăng mạnh cái ống nghe, nó lôi cái máy nhào xuống sàn, gây một tiếng động như tiếng nổ trong ngôi nhà vắng lặng, sạch sẽ, ngăn nắp chỉnh chu. Người mẹ thảng thốt chạy từ nhà bếp vào phòng con, lo lắng sợ hãi hỏi dồn dập

“ Con ơi có chuyện gì vậy?”

Cơn giận bật nút chai, Quyên hét lên.

“Mẹ đừng dọn dẹp cái bàn này nữa.”

“Mẹ có dọn dẹp gì đâu?”

“Cái điện thoại để ở đây mắc gì mẹ cứ dọn nó ra kia?”

Bà mẹ sửng sờ nhìn cái máy điện thoại lăn lóc trên sàn. Bà líu ríu cúi nhặt nó lên đặt lại trên bàn, nước mắt trào ra đầm đìa trên đôi má hóp, giọng tức tửi:

“Mẹ không bao giờ làm vậy nữa đâu.”

Cái câu nói ấy nhắc Quyên nhớ lại ngày chị mới lớn, liều lĩnh làm một điều gì đó trong một tỷ điều mẹ cấm và bị mẹ đánh đòn, bị bắt khoanh tay cúi đầu lập lại theo mẹ lời hứa đó: “không bao giờ làm vậy nữa.”

Quyên ngồi bất động sau bàn giấy nhìn dáng mẹ khom khom, đứng cúi đầu đưa ngang cánh tay chùi nước mắt. Chị vừa muốn chạy lại ôm mẹ khóc với bà, vừa muốn quát bà đi vô bếp đi, đừng diễn trò khổ nhục kế nữa. Nhưng cả hai động tác đó chị đều nén lại, bằng cách ngồi lỳ trên ghế sau cái bàn làm việc rộng mênh mông và trống trải. Cuộc chiến giữa hai mẹ con tạm ngưng vô điều kiện vô thời hạn, mỗi người đều tự nhủ mình hãy vì người kia mà quên đi, và mỗi người những lúc âm thầm một mình lại tự hỏi sao đời mình buồn vậy?

Quyên từ đó để mặc bà mẹ muốn làm gì thì làm trong căn nhà này. Chị không có thì giờ làm chuyện uổng công là sửa đổi những tật tánh của một người đã tới tuổi 60. Thật sự là công việc của Quyên ngày càng nhiều và con người Quyên ngày càng bận rộn. Chị đi làm sớm hơn về trễ hơn và về đến nhà lại ngồi vào bàn làm việc, có những ngày không nói chuyện với mẹ quá ba câu. Chuyện trong nhà dù vừa ý hay không cũng không phản đối hay tán thành. Những chuyện gió rung mận rụng trong vừơn có đáng gì mà nói tới nói lui?

Quyên ngồi xuống ghế sau cái bàn rộng nhìn mọi thứ được xếp chồng lên nhau và kê sát mép bàn chừa một khoảng trống trơ trước mặt mà nén một tiếng thở dài. Bà mẹ đi loanh quanh trong nhà tìm kiếm. Bà tìm kiếm cái mà bà nghĩ là con gái đang tìm kiếm, dù bà không biết là cái gì. Quyên hít thở sâu để nén nỗi bực mình.

“Mẹ kiếm cái gì vậy?”

“Ờ… Không có gì đâu con.”

“Không biết mình kiếm cái gì thì đừng kiếm nữa.”

Bà mẹ đứng yên giữa cuộc tìm kiếm, không nhìn con gái, không trả lời. Bà lẳng lặng ngồi xuống chiếc ghế đặt cạnh kệ sách, đôi mắt cam chịu nhìn bức tường trống. Trò dỗi của người mẹ cũng không mới lạ gì lắm. Quyên để tiếng thở dài thoát ra.

“Dạo này trời nóng quá.”

Người mẹ đứng lên nhỏ nhẹ nói:

“Ừ. Trời nóng quá. Để mẹ đi nấu trà hoa cúc.”

Khi mẹ đi ngang chiếc bàn, Quyên nói như sực nhớ ra.

“À, mẹ có thấy tờ tạp chí sáng hôm qua con đọc không?”

“Tạp chí?”

Bà ngẩn người ra rồi bối rối như chợt nhận ra cái lỗi mà mình đã khăng khăng chối.

“Chết nỗi. Chiều qua mẹ đã cân ký lô bán cho ve chai rồi. Con cần hả?”

“Không.”

Quyên định nói thôi mẹ vô bếp đi, nhưng chị không mở miệng, chán chường cúi xuống mớ giấy tờ xem xét. Chị cần bức thư kẹp trong tờ tạp chí, nhưng nó đã không còn thì không cần nữa. Chị không có thì giờ để bận tâm chuyện coi như đã giải quyết rồi, dù thất bại hay thành công. Nhưng bà mẹ vẫn đứng đó, bứt rứt nói:

“Mẹ thấy báo cũ rồi… Thực ra mẹ cũng không định bán, nhưng cô Tư mua ve chai năn nỉ mẹ quá, cổ đi từ sáng đến chiều mà không mua được gì…”

Quyên thảy xấp giấy đang xem qua một bên, đứng dậy. Bà mẹ gần như nghẹn lời.

“Mẹ không biết là con coi trọng tờ báo cũ …”

Bà không nói dứt câu “ hơn cả mẹ”.

Quyên gạt đi.

“Không phải. Mẹ đừng để ý chuyện đó nữa.” Phần còn lại của cái câu Quyên không nói ra là: “Con chán cái trò từ bi vừa phải lắm rồi. Nếu mẹ làm một việc gì đó vì lòng thương người và tin điều đó là tốt thì việc gì phải hối tiếc như mình phạm lỗi như vậy? “

Quyên đi tắm rồi sửa soạn đi làm mặc dù chị đã định hôm nay ở nhà.

Bà mẹ đóng cổng rồi nhìn vẩn vơ trái mận chín rụng xuống gốc cây lăn lóc bầm giập. Bà cầm chổi quét sân, đợi cô Tư ve chai đi qua.

Cô Tư đã giao hàng cho trạm phế liệu rồi, bây giờ có đến trạm cũng chưa chắc tìm lại được tờ báo đó. Hai người đàn bà ngồi dưới gốc mận lo lắng băn khoăn, tờ báo đó quan trọng như thế nào, mất tờ báo thì ảnh hưởng công việc của Quyên ra sao, người nào may mắn được tờ báo đó, họ làm gì với nó, có biết nó quan trọng không?

Sau gần một giờ thủ thỉ chuyện trò, bà mẹ cảm thấy nguôi ngoai, nhớ ra cô Tư còn phải đi mua ve chai. Bà bèn vào nhà bếp gom vét mấy chai hủ trống đem ra bán cho cô Tư. Rồi bà trở vô bếp dọn dẹp, lau nhà. Rồi bà thu xếp chăn màn quần áo của con gái, sắp xếp giấy tờ trên bàn, cuộn dây điện thoại chọ gọn, rồi quét mận rụng trong vườn, rồi sắp xếp sách vỡ báo chí, rồi lại nấu nướng dọn dẹp cho hết ngày giờ, chờ đến chiều tối con gái về nhà, phập phồng không biết nhà cửa sạch sẽ ngăn nắp vậy có vừa ý nó chưa.

***

Quyên dừng xe ở ngã tư đèn đỏ, chị bỗng thoáng hoang mang, không biết quẹo phải, quẹo trái, hay chạy thẳng. Hôm nay không có cuộc hẹn với khách hàng nào, cũng không có cuộc họp nào chờ chị ở công ty. Chị đã sắp xếp mọi việc để hôm nay ở nhà với mẹ, vậy mà bây giờ lại chạy ngơ ngơ ở ngoài đường. Dù xe phóng chạy vèo vèo, lòng Quyên vẫn nặng chịch âm u. Chị có một ngôi nhà mà mưới mấy năm nay lăn lộn chốn thương trường, không biết đến chữ nhịn không chấp nhận chữ thua, chị đã xây dựng sửa sang đàng hoàng đẹp đẽ, theo thời giá phải trên 400 lượng vàng. Chị có một người mẹ suốt cả đời sống vì chị, không kể thời con gái chưa sanh con, người mẹ mà tất cả người quen biết đều nói là chị may mắn hạnh phúc có được.

Giờ đây chạy xe loanh quanh giữa phố xá đông đúc, Quyên không hề muốn về nhà , và lòng chỉ nghĩ đến mẹ đã nghe chua xót đớn đau. Nhưng ngoài ngôi nhà và người mẹ ra, Quyên còn có gì khác? Nghĩ đến mấy người bạn, đứa nào cũng đã có chồng có con, đứa khổ vì chồng, đứa khổ vì con, đứa khổ vì tiền, đứa có vẻ hạnh phúc thì Quyên không muốn gặp. Quyên cho xe chạy ra ngoại thành, chạy hoài cho đến khi khô rát cổ thì dừng xe ở một cái quán ven đường, kêu một trái dừa tươi.

Nắng nóng khói bụi và cảnh đời thường trần trụi nhạt nhẽo. Quyên nhìn trái dừa một lúc rất lâu, rồi quyết định, như quyết định ký một hợp đồng sau khi tính toán thấy không lời lãi bao nhiêu, nhưng cứ ký để giữ khách hàng trong thời buổi kinh tế tuột dốc, hy vọng monh manh sẽ vớt được một cơ hội ngon hơn vào lần sau. Chị quyết định lật hết những con bài trong mối quan hệ hai mẹ con.

Người mẹ ấy đã sinh ra Quyên và vất vả nuôi chị. Phải. Bà có lần kể trong nước mắt rằng bà đã toan tự tử , không phải một hai lần, khi người đàn ông phủ nhận trách nhiệm với đứa con trong bụng bà, bỏ đi biền biệt, mặc cho bà chịu đựng bao nhục nhằn thống khổ. Chỉ vì đứa con gái bé bỏng mà bà kéo dài kiếp người. Mười mấy tuổi Quyên đã ý thức điều đó. Chị đã thề là sẽ đền bù cho mẹ, và chị đã làm hết sức mình để mẹ chị có được những ngày cuối đời thảnh thơi. Nhưng Quyên biết là bây giờ mẹ chị không hề thảnh thơi. Chị có cảm giác là nếu không kiếm ra công việc để cặm cụi làm suốt ngày thì bà không chịu được. Cũng như nổi khổ vậy, có tự làm khổ mình vì những chuyện nhãm nhí thì bà mới có vẻ là đang sống cuộc đời mình.

Bà coi việc mình hy sinh cả đời cho con gái là lẻ sốngduy nhất. Theo ký ức Quyên còn nhớ lờ mờ thì thưở Quyên còn nhỏ bà đã từ chối những hạnh phúc đến muộn màng, vì nghĩ đến đứa con gái bơ vơ . Trời mưa bong bóng bập bồng. Mẹ đi lấy chồng con ở với ai. Quyên không phủ nhận sự hy sinh của mẹ cho mình. Như một sắp đặt của số phận, Quyên cũng đã lở dở tình duyên, mà người ngoài cuộc đều cho là vì Quyên không nở bỏ lại mẹ một mình. Chỉ có Quyên nghiệm dần theo thời gian là mình chưa hề thực sự yêu ai, yêu mãnh liệt đến độ phải lấy làm chồng. Hồi trẻ Quyên nghĩ là sự hy sinh của mẹ là cao cả. Khi bước qua tuổi ba mươi, có lúc Quyên nghĩ mẹ có cần thíêt phải hy sinh như vậy không? Người ta cần trung thực sống cuộc đời mình, hay cứ huyễn hoặc mình bằng cuộc sống cho người khác? Quyên đã nhận ra rằng khi một người biến người khác thành lẽ sống của mình là đã chất một gánh nặng tồi tệ nhất lên vai người đó. Không gì nặng nề bằng gánh cái trách nhiệm là lẽ sống của người khác. Quyên càng ngày càng mệt mỏi với cái gánh nặng đó.

Thật sự thì Quyên có yêu mẹ không? Con bài này lật úp hay lật ngữa vẫn là có. Quyên nghĩ là mình có một tình yêu duy nhất đối với mẹ, chứ không lẽ đời mình không hề yêu ai, cũng như mẹ chỉ có một tình yêu duy nhất dành cho mình. Vậy thì tại sao hai mẹ con cứ làm khổ nhau? Từ khi Quyên biết tô son môi đánh má hồng năm 14 tuổi, chị đã nhận ra trong ánh mắt của mẹ nhìn mình không phải là niềm vui sướng tự hào về đứa con gái mà là một nỗi đau khổ và sự chịu đựng âm thầm. Cho tới tận bây giờ vẫn là ánh mắt đó, dù khi Quyên mang về cho mẹ mảnh bằng đại học hay những bó tiền dày. Và có lẽ cũng là ánh mắt đó nhìn Quyên từ khi chị mới cất tiếng khóc chào đời.

Quyên uống hết nước trong trái dừa, ra về. Chị vừa chạy xe vừa nghĩ. Phải khác đi. Không có lý nào hai con người số phận gắn bó với nhau, lại biến cuộc sống chung với nhau thành địa ngục. Phải khác đi. Trước nhất là mình, mình phải cư xử khác đi.

Chị ghé chợ dọc đường mua một bó hoa và chuẩn bị một nụ cười trên môi khi mẹ ra mở cổng.

Bà mẹ như mọi lần vội vàng mở cổng khi nghe tiếng xe của con gái chạy về. Chị tươi cười giơ bó hoa nói tặng mẹ. Bà ngỡ ngàng, len lén dò xét nét mặt con gái, thầm đoán chuyện gì đã xảy ra mà vẻ mặt nó thách thức quyết liệt vậy. Bà biết nó sẽ không nói với bà chuyện gì đâu, xưa nay vẫn vậy, nó là đứa con gái cô độc lạnh lùng từ nhỏ đến lớn. Bà thường cố gắng tự suy diễn và nghĩ ra cái gì đó bà có thể làm để san sẻ hay để vui lòng con gái. Luôn luôn bà nhủ rằng nó là con gái của mình. Nó biết mình đã cực khổ như thế nào để nuôi dạy nó được như ngày nay, nó biết mình đặt bao hy vọng hoài bão nới đứa con duy nhất này. Nó biết rằng nó là tất cả cuộc đời mình. Chỉ có điều nó cô độc lạnh lùng quá trong cái sống hiện đại của nó. Nhưng bà nhủ là mình sẽ chịu đựng được, mình ráng chịu đựng đi, nó là con gái của mình.

Bà cắm bó hoa vào bình bông trên bàn thờ. Quyên đi tìm cái lọ cắm hoa “phăng tê di” từ một chai rượu tây mà chị đã mua ở một cuộc triễn lãm nghệ thuật. Chị rất thích nó, nhưng từ khi mua nó về chị không có dịp nào rảnh để cắm hoa.

Bà mẹ rụt rè hỏi con gái:

“Con kiếm cái gì?”

“Không có gì mẹ ạ.” Quyên vuột miệng nói, như một phản ứng, một thói quen.

“Con kiếm gì thì nói mẹ kiếm cho.”

“Đã nói…” Quyên ngừng lại, nhắc mình. Không, đừng diễn lại kịch bản nhàm chán đó. Hãy khác đi. Chị mĩm cười đổi giọng. “Con kiếm cái bình cắm hoa. Mẹ có thấy một cái bình giống cái chai rượu tây cắt ngang, có vẻ như méo mó rạn nứt không?”

Bà mẹ ngẩn người ra rồi bối rối khổ sở nói như thú tội:

“Chết nỗi. Hồi sáng mẹ đã cân ký lô bán cho ve chai rồi. Để mẹ đi kiếm cô Tư ve chai…”

“Thôi, khỏi mẹ à.” Quyên buông thõng câu nói và buông thõng mình xuống chiếc ghế mây. Chị ngồi đó nhìn nắng chiều tắt dần trên bức tường, trong khi bà mẹ áy náy khổ sở ra sân quét mận rụng và khắc khoải trông chờ cô Tư bán ve chai.